واژگان حوزه معاونت فني و عمران
آسفالت حفاظتي
تعريف : پخش قیر در راههای خاکی شنی، آسفالتی و بتنی و بلافاصله پخش سنگدانه بر
روی آن، یا قیرپاشی بدون سنگدانه، و یا پخش آسفالت اسلاری سیل، و یا آسفالت متخلخل،
آسفالت حفاظتی نامیده میشود.
آسفالت سرد
تعريف : آسفالت سرد از اختلاط مصالح سنگی یا قیرهای محلول، یا قیرآبهها و یا
قطران در دمای محیط تهیه و در همین دما پخش و متراکم میشود.
آسفالت متخلخل
تعريف : آسفالت متخلخل از اختلاط قیر با سنگدانههای شکسته دارای دانهبندی باز،
در کارخانه آسفالت تهیه میشود.
آسفالت رودمیکس
تعريف : از اختلاط مصالح سنگی با قیر مایع در سطح آماده شده بدون گرم کردن مصالح
سنگی ساخته می شود از مزایای این نوع مخلوط استفاده از مصالح سنگی در کنار راه
ریسه یا در نزدیکی های انبار شده می باشد مصالح سنگی آسفالت مخلوط باید از سنگ یا
شن شکسته یا شن و ماسه رودخانه ای و یا مخلوطی از آن دو تهیه شده باشد این مصالح
بایستی سخت، مقاوم و تمیزباشند که بوسیله مخلوط کننده ای نظیر گریدر و یا لودر و
یا هر وسیله مناسب دیگر در کنار راه تهیه می شود.
:
آسفالت گرم
تعريف : عبارت است از مخلوطهای مصالح سنگی با قیر خالص که در کارخانه آسفالت با
درجه حرارت معین طبق مشخصات تهیه و با توجه به فاصله حمل مشخص که مجاز می باشد
آماده شده و بوسیله فینیشر بر روی سطح راه پخش و کوبیده می شود.
آسفالت اساسي
تعريف : اجرای روسازی و زیر سازی شامل: زیر اساس، اساس، آستر (بیندر ) و رویه
(توپکا )
:
آسفالت شكافي
تعريف : حفاری در مسیر آسفالته شامل تخریب آسفالت و زیر سازی آن.
آسفالت روكش
تعريف : رویه آسفالتی (توپکا) با دانه بندی ریزکه در تماس مستقیم با لاستیک های
خودرو ها می باشد.
آجرفرش
تعريف : کفسازی با آجر
آبرو
تعريف : هر سازهای، غیر از پل، که برای تخلیه آب از زیر راه ساخته میشود
اساس
تعريف : قشری از مصالح سنگی با مشخصات فنی و به ضخامت معین که بر روی بستر آماده
شده راه و یا لایه زیراساس، به قشري از مصالح بارهای وارده ازلایههای بالاتر
روسازی قرار گیرد، قشر اساس نامیده میشود.
واحد اندازه گيري :
انواع (تنوع) :
اساس شنی
تعريف : عبارت است از مصالح شکسته شنی با مشخصات فنی معین که به ابعاد هندسی مورد
نظر بر روی قشر زیراساس و یا بستر روسازی قرارگیرد.
:
اساس ماکادامی
تعريف : مخلوطی از سنگ کوهی و یا سنگهای رودخانهای شکسته به اندازههای مشخص و
پخش آن بر روی قشر آماده شده سطح راه برابر ابعاد، اندازهها و ضخامتهای مشخص شده
در نقشهها.
اندود سطحی (تککت)
تعريف : پخش یک لایه بسیار نازک قیر محلول یا قیرآبه روی سطح آسفالتی یا بتنی به
منظور آغشته نمودن سطوح مزبور و ایجاد چسبندگی با قشر آسفالتی که متعاقباً روی آن
پخش میشود، اندود سطحی یا تککت نامیده میشود.
اندود نفوذی (پریمکت)
تعريف : پخش یک لایه قیر محلول با کندروانی (ویسکوزیته) کم یا متوسط در سطح شنی
راه (بستر روسازی راه یا زیراساس و یا اساس)، اندود نفوذی یا پریمکت نامیده میشود.
اندودهای آببند (سیلکت)
تعريف : اجرای آسفالتهای حفاظتی بر روی انواع رویههای آسفالتی و یا بتنی موجود،
به منظور آببندی، افزایش خاصیت نفوذناپذیری، اصلاح آسیبدیدگیهای سطحی، بهسازی
موقت و افزایش عمر بهرهبرداریها، اندود آببند یا سیلکت نامیده میشود.
بازیابی روسازی آسفالتی
تعريف : بازیابی روسازی آسفالتی، استفاده مجدد از آسفالتهای قدیمی است که قبلا
کاربرد اولیه خود را به انجام رسانده است. این عمل معمولاً پس از انجام پارهای
فعل و انفعال بر روی آسفالتهای قدیمی صورت میگیرد.
بتن آسفالتی با دانهبندی باز
تعريف : عبارت است از مخلوط قیر و مصالح سنگی با دانهبندی باز که مناسب برای بالا
بردن اصطکاک روسازی مرطوب
میباشد
بیندر
تعريف : بیندر بتن آسفالتی می باشد که با سنگ شکسته از مصالح رودخانه ای یا کوهی
تهیه می شود و مصالح سنگی آن
دارای دانه بندی ۲۵-۰ میلی متر و ۱۹-۰ میلی متر می باشد بیندر بصورت یک لایه طبق ابعاد و ضخامت هایی
که در نقشه مشخص شده بر روی سطوح آماده شده راه پخش می گردد البته در مواردی که
ضخامت قشر آسفالت زیاد باشد با توجه به دانه بندی انتخاب شده ممکن است در یک لایه
یا بیشتر اجرا شود.ضمناً لایه بیندر بر اساس طراحی روسازی جاده محاسبه و مشخص می
گردد.
بستر روسازی راه
تعريف : سطح تمام شده خاکی راه که مصالح لایههای روسازی بر روی آن قرار میگیرد.
)
:
بهسازی و روکش آسفالتی
تعريف : مرمت و اصلاح انواع آسیبدیدگیهای سطحی و سازهای روسازیهای آسفالتی،
شامل: تعمیرات سطحی، اجرای روکشهای تقویتی، عملیات بازیافت و یا ترکیبی از این
بهسازی نامیده میشود.
پل
تعريف : سازه فلزی یا با مصالح ساختمانی برای عبور راه، راه آهن و یا پیاده از روی
آب یا مسیر راهی دیگر.
پیکنی ابنیه فنی
تعريف : پیکنی ابنیه فنی عبارت است از کندن محل پی پایهها، دیوارها، زهکشیها، با
دست و یا بیل مکانیکی
(یا وسایل مشابه) طبق رقوم مندرج در نقشههای اجرایی و به دستور دستگاه نظارت.
پیاده رو
تعريف : معبر عبور عابر پیاده که حداقل دارای عرض مفید 1.25 متر می باشد.
پياده رو سازي
تعريف : اجرای زیر سازی و کفسازی و جدول گذاری پیاده رو ها
پیاده روی فضای سبز
تعريف : در آیلند بلوارها قسمت هایی برای عبور عابرین پیاده از عرض خیابان در نظر
گرفته شده و کف سازی مناسب
می شود .
:
تخلیه آبهای سطحی
تعريف : عبارت است از احداث نهرها، و آبروهای باز و یا بسته، لولهگذاریهای سطحی،
انحراف و تنظیم و کنترل جریان آب انهار و رودخانهها و اجرای سایر کارهای تکمیلی،
طبق نقشههای اجرایی و دستورات دستگاه نظارت
تايل فرش
تعريف : کفسازی با تایل بتنی و سنگی
تايل بتني
تعريف : قطعات بتنی کوچک با ابعاد هندسی مشخص که برای کف سازی و جدا سازی محوطه
بکار می رود.
توپکا
(رویه)
تعريف : بتن آسفالتی است که از مصالح رودخانه ای یا مصالح سنگ کوهی تهیه می شود و
مصالح سنگی آن دارای دانه بندی ۱۹-۰
میلی متر می باشد و جهت پوشش لایه نهائی بتن آسفالت بکار می رود که به آن اصطلاحاً
رویه می گویند و ضخامت این لایه را بر اساس طراحی روسازی جاده محاسبه و مشخص می
گردد.
جدول گذاري
تعريف : اجرای جدول شامل : جدول بتنی یا سنگی ، پشت بند بتنی ، ماهیچه بتنی و
بندکشی آن
جوي سازي
تعريف : ساخت جدول بتنی یا سنگی با طرح مشخص جهت عبور آبهای سطحی کم
جوي و جویچه
تعريف : مجرایی طبیعی و یا مصنوعی با ابعاد مقطع کوچک و شیب کم جهت هدایت آبهای
سطحی حاصل از باراندگی
جدول
تعريف : قطعاتی از جنس بتن ، سنگ و ... با ابعاد هندسی مشخص که برای جدا سازی قسمت
های مختلف معبر ، پیاده رو و محوطه پارکها و ... استفاده می شود .
حریم راه
تعريف : با توجه به نوع راهی که طراحی و احداث گردد حریم در نظر گرفته می شود.
منظور از حریم مقدار زمینی است که از دو طرف راه برای مقاصد خاصی اختصاص می یابد
این مقاصد را می توان بطور خلاصه بشرح ذیل ذکر نمود:
۱- ایجاد میدان دید وسیعتر برای رانندگان
۲- ایجاد تسهیلات جهت تعریض راه در آینده
با توجه به افزایش ترافیک
۳- جلوگیری یا کاهش خطرات ناشی از انحراف
خودروها از جاده ((با جلوگیری از احداث ساختمان با هر گونه بنا در حریم))
خاك ريزي و شن ريزي
تعريف : ریختن خاک یا شن پشت کانالها و مکانهای مورد نیاز و تسطیح و رگلاژ آن
خاک مسلح
تعريف : خاک مسلح عبارت است از مجموعه خاک و جوشنها که به صورت نوارهای افقی در
خاک قرار میگیرند و پوسته که بتنی یا فلزی است و نمای خاک مسلح را تشکیل میدهد.
:
دريچه فلزي كانال
تعريف : دریچه فلزی که برای بازدید بر روی کانال جمع آوری آب های سطحی نصب می گردد
.
دال گذاري
تعريف : اجرای دال پیش ساخته بر روی کانال ها و ...
داربست
تعريف : سازهای موقت است که برای نگهداری قالببندی، سکوهای کار و تحمل بارهای
حین اجرا برپا میشود. مشتمل بر شمعبندی، پایههای قائم، صفحات افقی، بادبندها،
زیرسریها و نظایر آن.
ردایلینگ
تعريف : به نوعی قیر پاشی سطح راههای شنی اطلاق می گردد که بمنظور تحکیم و تثبیت
سطح شنی راه و نیز غبار نشانی بکار برده می شود راههای شنی که به این روش قیر پاشی
می شوند پس از مدتی سطح شنی آنها مبدل به یک سطح پایدار گردیده که در برابر نفوذ
آب مقاوم می باشد
:
راه انحرافی
تعريف: راهی موقت برای عبور ترافیک در زمان قطع عبور از بخشی از راه.
رامپ پله
تعريف : راه پله ای است که ارتفاع پله آن 2 سانتی متر و کف پله آن با عمق 65 سانتی
متر دارای حداکثر
شیب3درصد می باشد .
رامپ جدول
تعريف : سطح شیبدار کوتاهی است که با بریدن یا افزودن بر جدول ایجاد شود.
روسازی
تعريف : روسازی راه سازهای است که بر روی آخرین لایه متراکم شده خاک زمین طبیعی،
خاکریزیها یا کف برشهای خاکی و یا سنگی که به طور کلی بستر روسازی نامیده میشود،
قرار میگیرد.
زيرسازي و خاکبرداری
تعريف : خاکبرداری ، پی کنی و اجرای لایه تقویتی
زهکشی و درواسیون
تعريف : نفوذ آب به لایه های زیر سازی موجب تخریب راه می گردد بنابراین همواره
تلاش می شود تا از نفوذ آبهای سطحی به زیرسازی جلوگیری شود برای تحقق این امر
روشهای مختلفی وجود دارد که به کمک آنها آب را از لایه دفع یا از نزدیک شدن آبهای
جاری به راه جلوگیری می کنند زهکشی و درواسیون از جمله این روشهاست.
زيرسازي
تعريف :اجرای لایه تقویتی زیر رویه آسفالتی یا کفسازی
زهکشی
تعريف : زهکشی عبارت است از لولهگذاریهای سطحی و زیرزمینی، مصرف زههای سنگی و یا
خردهسنگی، انحراف و تنظیم و اجرای سایر کارهای تکمیلی طبق
نقشههای اجرایی و دستورات دستگاه نظارت.
زیراساس
تعريف : قشری از مصالح سنگی (و یا مخلوطی از مصالح سنگی و مواد افزودنی) با مشخصات
فنی معین و به ضخامت مشخص که بر روی بستر راه (سابگرید) به منظور تحمل بارهای
وارده از قشرهای بالای روسازی قشر اساس قرار گیرد، قشر زیراساس نامیده میشود.
زیراساس معمولاً اولین لایه از ساختمان روسازی راه را تشکیل میدهد.
زیراساس شنی
تعريف : مصالح شنی با مشخصات فنی معین تهیه و بر روی بستر روسازی راه حمل و به
ضخامت مورد نظر پخش و سپس طبق شرایط فنی آبپاشی و کوبیده میگردد. قشر حاصله،
زیراساس شنی نامیده میشود.
سنگ نبش
تعريف : قطعه سنگی است که در گوشه بنا به کار برده میشود.
ساختمانهای بتنی
تعريف : ساختمان بتنی ساختمانی است که برای اسکلت اصلی آن از بتن آرمه استفاده شده
باشد در ساختمانهای بتنی سقفها به وسیله دالهای بتنی پوشیده میشود و یا از
سقفهای تیرچه بلوک و یا سایر سقفهای پیشساخته استفاده میشود و برای دیوارهای جدا
کننده از انواع آجر و یا تیغه گچی و یا چوب استفاده میشود و ممکن است از دیوار
بتن آرمه هم استفاده شود ساختمانهای بتنی دارای عمر طولانی، هزینه زیاد ساخت،
مقاومت در برابر آتشسوزی میباشند.
ساختمانهای فلزی
تعريف : اسکلتاین نوع ساختمانها (پلها و ستونها) از پروفیلهای فولادی بوده و
اتصالات آن درایران معمولاً از جوش استفاده میشود. سقفاین نوع ساختمانها به
صورت تیرچه بلوک، کمپوزیت و یا طاق ضربی میباشداز ویژگیهایاینساختمان
میتوان به زنگزدگی در برابر رطوبت، تغییر شکل در برابر آتش سوزی های شدید،
اجرای اسکلت سریع صورت میگیرد، فضای کمتری اشغال میکند.
ساختمانهای آجری
تعريف : ساختمانهایی که تحمل بارهای مرده و یا زنده به عهده دیوارهای آجری باربری
باشد، سقف این ساختمانها از طاق ضربی و یا سقف تیرچه بلوک با استفاده از شناژهای
افقی روی دیوارهای باربر و شناژهای قائم حداقل در 4 گوشه ساختمان در حالت بتن مسلح
استفاده میشود ضخامت دیوارهای باربر 35 سانتیمتر و دیوارهای غیر باربر 11
سانتیمتری و 5 سانتیمتری استفاده میشود.
ساختمان از لحاظ کاربرد
تعريف : ساختمانها از لحاظ کاربرد به انواع ساختمانهای مسکونی، اداری،
بیمارستانها، انبارها، مدارس و مکانهای عمومیمانند باشگاهها و ورزشگاهها و غیره
تقسیم میشوند.
سنگ فرش
تعريف : کفسازی با سنگ پلاک
شیب راه پیاده رو
تعريف : به هر قسمتی از مسیر پیاده رو با شیب طولی بیش از 5 در صد شیب راه می
گویند .
شانه راه
تعريف : آن قسمت از کف راه که برای توقف اضطراری وسایل نقلیه اختصاص داده شده است.
شیب عرضی
تعريف : عبارت است از شیب عرضی سطح راه و در مسیرهای مستقیم اغلب معادل 2% میباشد.
شیب عرضی روکش
تعريف : حداقل شیب عرضی روکش در مسیرهای مستقیم 1/5% و حداکثر 3% ولی حداقل شیب
عرضی برای مسیرهای بیش از دو خط عبور در یک جهت 2% میباشد. شیب عرضی جاده خاکی و
یا بدون روسازی 2/5% تا 5% است.
عرض سواره رو
تعريف : فاصله بین طرفین یک سواره رو
عرض پياده رو
تعريف : فاصله بین طرفین یک پیاده رو
عناصر اصلی پیاده رو
تعريف : بطور کلی عناصر اصلی پیاده رو شامل شیب راه-پله-شیب راهه- جدول شیبدار و
پل می باشد .
عملیات خاکی
تعريف : عبارت است از کلیه کارهای لازم برای تمیز کردن بستر و حریم راه، خاکبرداری
و خاکریزی خاک، سنگ و یا سایر مصالح، از و یا در مسیر و یا محدوده راه در منطقه
عملیات طرح، طبق نقشههای اجرایی و یا برابر دستورات دستگاه نظارت.
عرض مفید پیاده رو
تعريف : عرض بدون مانع و خالص باقیمانده بین طرفین یک گذرگاه (پیاده رو)
قالب
تعريف : سازهای موقت برای در بر گرفتن بتن قبل از سخت شدن و کسب مقاومت کافی برای
تحمل بار بتن.
کنترل فرسایش
تعريف : عبارت است از ایجاد فضای سبز و یا تثبیت خاک با قیرآبه و یا پوشش با بتن
پاشیده و شیببندی به منظور کاهش از دست رفتن خاک به علت آب یا باد.
كانيو
تعريف : قطعاتی از جنس بتن ،سنگ و ... با ابعاد هندسی مشخص که بصورت افقی کارشده و
جهت هدایت آبهای سطحی کم استفاده می شود .
كانال سرپوشيده
تعريف : کانال های باکس بتنی مسلح
کانال
تعريف : به آبراهه ای طولانی با شیب ملایم و کم که در زمین حفر می شود کانال گفته
می شود . کانال ممکن است بدون پوشش و یا دارای پوشش بتن ، سنگ چین ، سیمان و یا
آسفالت باشد. کانال جهت هدایت آبهای سطحی حاصل از بارندگی ، برف و رگبار ها
استفاده می شود .
كانيو سازي
تعريف :ساخت جدول بتنی یا سنگی با طرح و ابعاد هندسی مشخص جهت عبور آبهای سطحی کم
که بصورت افقی کار می شود.
لکه گیری
تعريف : هر گاه در راهها بر اثر فشار ترافیکی و خرابی جسم راه آسفالت سطح راه خراب
شده و با به شکل موزائیکی درآمده باشد بوسله دستگاه کاتر آسفالتهای خراب شده را
بصورت شکلهای منظم خارج نموده و چنانچه زیرسازی نیز دچار آسیب دیدگی شده بود نسبت
به اصلاح آن نیز اقدام می کنیم سپس یک لایه تک کت ریخته و با آسفالت مرغوب رویه را
مرمت می نمائیم.
مدیریت روسازی راه
تعريف : عبارت است از تمامی فعالیتهای مربوط به طراحی، ساخت، نگهداری، ارزیابی
مداوم، ترمیم، بهسازی و یا بازسازی روسازی شبکه راهها. مدیریت روسازی راه مجموعهای
است از ابزار و روشها که علاوه بر سازماندهی به شبکه روسازیها به تصمیمگیری برای
دست یافتن به برنامههای درازمدت مؤثر و اقتصادی برای نگهداری روسازیها در سطحی
قابل قبول، کمک میکند
مجموعه قالببندی
تعريف : مجموعهای که برای نگهداری بتن در شکل مورد نظر به کار میرود، مشتمل بر
رویه قالب، بدنه قالب، پشتبندها، کلافها، چپ و راستها و نظایر آن.
میانه راه
تعريف : آن قسمت از عرض راه که در حد فاصل (بین) مسیر رفت و برگشت قرار گرفته و
مسیرهای رفت و برگشت را از هم جدا میکند
مسيل
تعريف : مجرای طبیعی است که روان آب حاصل از باران ، برف و رگبارها موقتا در آن
جریان پیدا می کند
موزاييك فرش
تعريف : اجرای زیر سازی و کفسازی با موزائیک
مسیل شهری
تعريف : به آن دسته از آبراه هایی ( مسیل ها) گفته می شود که سطوح غیر قابل نفوذ
شهری نظیر بام ساختمان ها ، سطوح غیر قابل نفوذ آسفالت خیابان ها و کف پوش ها بیش
از 10 در صد حوزه آبریز آن مسیل ها را تشکیل دهند .
