تفکيک صحيح و هدفمند اراضی شهری در قالب واحد همسايگي به عنوان بهترين روش در نظام بخشی به سازمان اجتماعی مراکز شهری به شمار می رود

محيط طبيعي- بستر طبيعي- كيفيت آب و هوا - زمين - پوشش گياهي

محيط اقتصادي- اجتماعي- در انطباق با ويژگيهاي طبيعي - فرضاً كنار دريا- نظام صيادي – فرهنگ و اقتصاد در ارتباط با دريا

محيط انسان ساخت -بندرگاه- محل بارانداز ماهيگيران

ارتباط بين سه محيط كار شهرسازان است . محيط طبيعي و اقتصادي مطالعه شده و در قالب طرح كالبدي تلفيق مي شود و بستر كالبدي بوجود مي آيد كه اين انطباق را ايجاد نموده و كارآيي را بالا می برد .

هنر ما در اين است كه از تلفيق اين دو به كالبد برسيم .

تفكيك قطعه بندي نيست بلكه ساماندهي است كه محيط انسان ساخت كه فرم هاي مختلف دارد

- الگوي سه گوش ، كم تراكم و ذوزنقه اي

تقسيم بندي فضايي - تقسيم زمين به پهنه هاي مختلف – ورودي- محور اصلي جمع و پخش كننده و امكان دسترسي عابر پياده و سواره – شكل گيري يكباره اجتماع و تحكيم مناسبات اجتماعي از طريق طراحي و كنترل ورودي به مجموعه ، بستري وجود مي آيد كه اختلاط و مناسبات اجتماعي را تقويت كرده و منجر به شكل گيري اجتماع پايدار مي گردد .

- هدف ما در تفكيك ، قطعه بندي زمين به گونه اي است كه نهايتاً زمينه و بستر لازم براي اجتماع پايدار فراهم آيد . اجتماعي كه افراد آن بدان احساس تعلق داشته و با هم تشريك مساعي داشته باشند .

شرح خدمات تفكيك :

- بررسی اسناد مالکيت زمين

- بررسی آخرين ضوابط شهرسازی و نحوه اعمال آن در تهيه طرحهای تفکيکی

- روشهای تحليل سايت شامل شيب عمومی اراضی و نحوه دفع آبهای سطحی ، عوارض طبيعی و تحليل فضايی سايت

- بررسی وضعيت خدمات زير بنايي و عمومی در منطقه و ميزان برخورداری زمين از اين خدمات

- بررسی وضعيت و سلسله مراتب شبکه حمل و نقل در منطقه

- تعيين ابعاد و جهت قطعات تفکيکی

 -معيارها و روش تعيين سلسله مراتب خدمات شهری و الگوی استقرار کاربريهای خدماتی در مناطق مسکونی

- ضوابط و استانداردهای طراحی شبکه حمل و نقل شامل عرض معابر ، قوسها ، مقاطع طولی و عرضی گذربنديها

- انواع نقشه های مورد نياز

- تهيه و ارايه گزارش توجيهی

  وظيفه شهرسازان در طرح تفكيك اراضي شهري :

1-رعايت ضوابط و مقررات شهرسازی

2- تهيه جدول كاربري اراضي- سطح و سطوح كاربريهاي مختلف - تيپ مسكن و سرانه های خدمات مورد نياز و جمعيت پذيري

3- ساماندهي فضاهاي شهري و تقسيم بندي فضايي در طرح تفکيک

4- مكانيابي فضاها و كاربريها و ارائه طرح تفكيكي

از روش تحليل محتوا و از طريق تحليل بستر محيط و تحليل فعاليت هاي اقتصادي اجتماعي به تحليل روابط فضايي و ساختار فضايي كه در تفكيك بايد ايجاد شود به پاسخگويي سوالات مي پردازيم .

- تحليل اقتصادي- اجتماعي : بايد نهايتاً با اين تحليل به ابعاد قطعات مسكوني كه مساخت آنها چقدر است ؟ چه ارتباطي بين  در آمد خانوار ، بعد خانوارو نيازهاي اجتماعي خانواده با مساحت قطعه وجود دارد .

سطح اشغال و سطح زير بنا چقدر است و در واقع ابعاد قطعات مسكوني به صورت مشخص در آيد .

براساس تحليل اقتصادي – اجتماعي به تحليل جدول كاربري زمين مي پردازيم .

·اطلاعات اجتماعي مانند بعد خانوار – بار تكفل

·اطلاعات اقتصادي مانند قيمت زمين – هزينه ساخت – درآمد خانوار –درصد هزينه مسكن

·اطلاعات شهرسازي مانند تراكم – حد نصاب تفكيك - حداكثر سطح اشغال و حداكثر طبقات و ارتفاع و سرانه کاربری ها در طرح جامع

اطلاعاتي كه برنامه ريزان شهرسازي با آن سروكار دارند و در دوره هاي مختلف آن را خوانده اند و يك معمار شايد كاربرد و بار تكفل را ندارند ؟

سوالات اصلی در تهيه طرح تفکيک :

- جمعيت ساکن

- تقسيم بندی فضائی زمين

- مساحت قطعات

- ابعاد قطعات

- جهت مناسب

- تعداد قطعات در يک کوی (سلول شهری)

- کاربريهای خدماتی

- سطح و موقعيت کاربری های خدماتی

- عرض معابر

- عقب نشينی از معبر

- گردش ترافيک

- حرکت عابر پياده

  تهيه جدول كاربري زمين :

- سلسه مراتب خدمات شهري

- تهيه جدول سرانه ها در مقياس واحد همسايگي ( سرانه 1/1 متر مربع ) – محله ( 4/2 متر مربع ) - ناحيه (3/4 متر مربع ) ،    منطقه (5/4 متر مربع ) و شهری (15 متر مربع )

- كاربريهاي مقياس شهري- شعاع عملكرد و سرانه آن

ساماندهي فضاهاي شهري شامل سه بخش ساماندهي بافت هاي مسكوني ، ساماندهي فضاهاي عمومي و خدماتي و ساماندهي معابر.

1 -در مورد ساماندهي بافت هاي مسكوني- سلول شهري - ورودي - دور برگردان و تعدادي واحد مسكوني به عنوان يك الگو در تفكيك – خيابان نيمه خصوصي و احساس تعلق و همسايگي که ايجاد مي نمايد . تعداد واحدهاي مسكوني به گونه اي كه ارتباط اجتماعي ايجاد نمايد فرضاً 12 قطعه و مشخص كردن موقعيت ساختمان در قطعه

- شكل و ايده كلي و فرم كلي و مناسبي كه قطعات در كنار هم ساماندهي شده و بافت مسكوني همساني را ايجاد نمايند .

تناسب تفكيك با شكل زمين – انتخاب الگوي تفكيك

- عقب نشيني از معبر- اگر ارتفاع ساختمان 11 متر باشد عقب نشيني از مبر 5 متر

- كمك به منظر و سيماي شهري – فضاي سبز

- مواقع اضطراري مثل زلزله

- تعريض احتمالي

- نماي ساختمان از دو طرف

- عدم اشرافيت بر روي ساختمان كنار

يكي از نقشه هايي كه در تفكيك اراضي بايد ارائه شود نقشه موقعيت بنا در زمين است .

2- ساماندهي فضاهاي شهري

- منظور از ساماندهي فضايي رسيدن به يك الگو است .

- تقسيم بندي فضاي سايت و تعيين مبادی ورودی

- ساماندهي مرکز يا مراکز خدماتي مجموعه

- تقسيم بندي فضايي در تفكيك

- انتخاب الگوي مناسب براي مركز مجموعه

- پاركينگ ها - نحوه دسترسي به معابر - ورودي و خروجي به مجموعه

3- ساماندهي معابر- سلسله مراتب معابر شهري : شرياني درجه يك ( جابجايي و دسترسي )- شرياني درجه 2 و محلي

انتخاب عرض ، رعابت طول مناسب ، تعيين جهت مناسب ، ارائه قطعه مناسب ، توجه به شيب مناسب

- الگوهای طراحي معابر پياده براي دسترسي به خدمات

نوع شبكه ها :

1- شطرنجي - توزيع موزون در تراكم و دسترسي ها دارد

2- شبكه خطي - جلوگيري از تقاطع هاي چهار راهي و تبديل آنها به سه راه

3- شبكه شعاعي - نظم سلسله مراتبي را داريم

4- شبكه منحني - تفكيك بهتر جواب مي دهد ولي پرت را كمي بيشتر مي كند ولي محيط زيباتري را در تفكيك ايجاد مي كند .

استفاده از شكل كلي شبكه به صورت p   جمع و پخش كننده – خدمات در بين دو مسير به عنوان مبناي تفكيك

- دسترسي مناسب در مركز محله

بررسي و تحليل سايت

مطالعه عواملي محيطي چون : پستي و بلندي ، شكل زمين ، شيب - خاك سيما و منظر

- بهترين شكل زمين جهت تفكيك شكل مربع يا نزديك به آن است كه در تفكيك بهتر نتيجه مي دهد .

- شيب بالاي 15 درصد براي تفكيك مسكوني مناسب نمي باشد و شيب 10 تا 13 درصد را براي كاربري مسكوني پيشنهاد مي دهند . - نحوه محاسبه شيب

با توجه به شيب ها نوع كاربري را پيشنهاد مي دهيم .

ارائه پروفيل  طولي و تعيين بروكف در نقشه تفكيكي

پروفيل طولي براي دفع آب هاي سطحي و متناسب با شيب خيابان و در صورت لزوم تسطيح خيابان

مطالعات خاك شناسي و نوع خاك براي چه نوع استفاده هايي مناسب است . فرضاً خاك ماسه اي براي ساختمان سازي و محل تفريحي مناسب است .

سيما و منظر براساس نقشه شيب بررسي مي شود وجهت كلي شيب و ديد منظر چگونه است كه بتوانيم در تفكيك استفاده كنيم .

عمق آبهاي تحت الارضي و نفوذ پذيري خاك

نقشه جمع بندي كه نهايتاً عوامل مختلف روي زمين تلفيق مي شوند اولويت هاي ما روي زمين را بدست مي دهد كه بهترين اولويت ما جايي كه مشكل آب ندارد و ديد و منظر خوبي دارد و در بالا دست قرار دارد .در تلفيق تصميم مي گيريم كه در تفكيك به صورت خوشه اي در پهنه هايي كه امكان تفكيك وجود دارد انجام دهيم و مابقي زمين براي فضاي سبز و خدمات در نظر بگيريم .

1-   مشخصات زمين

2-   موقعيت زمين

3-   نقشه توپوگرافي- شيب بندي و لايه هاي زمين

4- موقعيت ملك در طرح پيشنهادي و نوع كاربري و تراكم و معابر

5- تقسيم بندي فضايي ( واحد همسايگي و .........) ورودي به مجموعه ونحوه دسترسي

6-   طرح شبكه معابر با در نظر گرفتن شيب و سلسه مراتب آن

7-   طرح پيشنهادي و  مركز همسايگي و سلول هاي شهري

8-   دفع آبهای سطحی

9-   انطباق طرح بر نقشه توپوگرافي و عوارض طبيعي

10- وضعيت خاکريزی در سايت و مکانيک خاک

11- توپولوژي قطعات از نظر مساحت و ابعاد ومطلوب ترين جهت واحدهاي مسکونی

12- جدول مشخصات قطعات